ฉันมีกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงมั้ยนะ

ปัจจุบันการทำตาสองชั้นเป็นที่นิยมมากขึ้น ซึ่งคนไข้จำนวนไม่น้อยที่พบว่ามีภาวะกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงแฝงอยู่ ซึ่งคนส่วนใหญ่มักไม่สามารถรู้ได้เอง หรือแม้แต่แพทย์ที่ไม่มีความชำนาญมากพอ  ก็จะทำให้ไม่สามารถแก้ปัญหาให้กับคนไข้ได้อย่างตรงจุด และอาจทำให้เกิดชั้นตาที่ไม่เท่ากันอย่างชัดเจนร่วมกับตาดำที่ไม่สดใส

ภาวะกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง (Ptosis) คืออะไร

กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง คือภาวะที่ลืมตาได้ไม่สุด โดยปกติเปลือกตาจะลงมาคลุมกระจกตา (ตาดำ)ประมาณ 1 มม. แต่ในคนที่มีกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง จะลงมาคลุมมากกว่าปกติ ทำให้เห็นตาดำไม่ครบวง ตาดูปรือ ลืมตายาก หากเป็นกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง 2 ข้างจะทำให้เหมือนคนง่วงนอนตลอดเวลา ดูอ่อนเพลีย แต่ถ้าเป็นกล้ามเนื้ออ่อนแรงข้างเดียวจะเห็นได้ชัดว่า ตาข้างที่เป็นจะตกลงมาปิดตามากกว่า ถ้าต่างกันเล็กน้อย ตาดำ2ข้างความสูงต่างกันไม่เกิน 1-1.5 มม. อาจจะไม่ได้แนะนำให้แก้ไข ขึ้นอยู่กับความต้องการของคนไข้ แต่ถ้าต่างกันมากกว่า 2 มม. แพทย์มักจะแนะนำให้แก้ไข เพราะจะทำให้ตาดูไม่สดใส และความสูงของชั้นตาจะเหลื่อมล้ำกันมากเกินไปได้

มาดูกันว่าอาการของภาวะกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงมีอะไรบ้าง

• ลืมตาได้ไม่เต็มที่ : อาจจะเป็นแค่ข้างใดข้างหนึ่ง หรือ ทั้งสองข้าง ถ้าเป็นกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงข้างเดียวจะเห็นเปลือกตาข้างนั้นลงมาปิดที่ขอบบนของตาดำมากกว่าอีกข้าง ลืมตาได้ไม่โตเท่ากับอีกข้าง ชั้นตาจะไม่เท่ากัน ข้างที่เป็นกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงจะมีชั้นตาที่ใหญ่กว่าข้างที่ปกติ
• ติดเลิกหน้าผาก : เมื่อคนไข้มีกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง ไม่มีแรงที่จะยกเปลือกตาขึ้น คนไข้จะใช้กล้ามเนื้อบริเวณหน้าผาก เพื่อช่วยในการลืมตาแทน ทำให้คนไข้ต้องคอยเลิกหน้าผาก  เมื่อเลิกหน้าผากเป็นเวลานานๆ อาจทำให้มีอาการปวดศีรษะ ปวดเมื่อยบริเวณหน้าผาก โดยเฉพาะช่วงเย็นของวัน เมื่อหมดแรงยก จะยิ่งทำให้รู้สึกตาลืมยากมากขึ้นกว่าตอนเช้า นอกจากนี้การเลิกหน้าผากนานๆจะทำให้เกิดริ้วรอยถาวรบริเวณหน้าผาก ทำให้ดูมีอายุ และคิ้วยกสูงลอยกว่าปกติได้
• เบ้าตาลึกกว่าปกติ : คือการที่มีลักษณะของร่องลึกอยู่เหนือเปลือกตา เกิดจากการที่คนไข้ติดเลิกคิ้ว และอีกส่วนเกิดจากการที่คนไข้มีไขมันภายในเบ้าตาน้อย ทำให้ตาดูลึกโหล ดูเหนื่อย ในตาข้างที่คิ้วยกสูงกว่า จะยิ่งทำให้ตาดูโหลกว่า

จากภาพ จะเห็นว่า คนไข้ท่านนี้มีอาการของกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง

• ตาปรือ ตาดำเปิดโตไม่เต็มที่
• ติดเลิกคิ้ว (ข้างที่อ่อนแรงกว่า คิ้วยกสูงกว่า)
• ตาโหล 
• ชั้นตาไม่ชัด และดูมีหลายชั้น

สาเหตุสำคัญ ที่ทำให้เกิด “ภาวะกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง”

• อายุที่มากขึ้น (involutional ptosis) : กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงในลักษณะนี้จะเกิดขึ้นในภายหลัง มักพบมากเมื่ออายุมากขึ้น กล้ามเนื้อตาจะเริ่มอ่อนแรง และยืดออก ทำให้เลื่อนออกจากจุดเกาะปกติ ตาดำจึงเปิดโตได้ลดลง ร่วมกับปริมาณผิวหนังทียืดออกและมากขึ้นตามอายุ ทำให้คนไข้ยิ่งลืมตาได้ลำบาก
• กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงแบบชนิดเป็นมาแต่กำเนิด (Congenital ptosis) : ภาวะที่เป็นมาแต่กำเนิด จะรักษาค่อนข้างยาก ขึ้นกับระดับความรุนแรง เนื่องจาก กล้ามเนื้อพัฒนามาไม่ดี อาจะมีปริมาณของกล้ามเนื้อน้อยและบาง มีไขมันเข้ามาแทรกเป็นส่วนใหญ่ ทำให้แรงในการลืมตาน้อย จะสังเกตเห็นได้ตั้งแต่ยังเด็ก
• อุบัติเหตุหรือการผ่าตัดเปลือกตาที่ผิดพลาด : ในคนไข้บางคน ที่เกิดอุบัติเหตุบริเวณเปลือกตา ที่ลึกจนถึงชั้นกล้ามเนื้อที่ใช้ในการลืมตา ถ้าแพทย์ที่รักษาไม่มีความชำนาญในการวินิจฉัย หรือรักษา คนไข้ก็อาจจะไม่ได้รับการแก้ไขที่ตรงจุด หรือ อุบัติเหตุบางอย่างที่กระทบกระเทือนต่อเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อในใช้การลืมตา ก็จะทำให้เกิดอาการของกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงดังที่กล่าวมาข้างต้นได้
• การหลั่งสารสื่อประสาทหรือเส้นประสาทที่เลี้ยงกล้ามเนื้อตาผิดปกติ เกิดกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงชนิดที่เรียกว่า โรค Myasthenia Gravis (MG) : จะมีอาการหนังตาตกไม่เท่ากันในแต่ละเวลา อาการดีขึ้นเมื่อได้หลับตาพัก หรือช่วงเช้าหลังจากตื่นนอน และจะตาตกมากขึ้นในช่วงเย็น  เมื่อแพทย์สงสัยภาวะนี้ จะมีการตรวจเพิ่มเติมเพื่อวินิจฉัย และการรักษาตามแนวทางที่ถูกต้อง แต่ไม่ควรรักษาโดยการผ่าตัดแก้ไขกล้ามเนื้อตา

วิธีการแก้ไข กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง

การแก้ไขกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง แพทย์จะทำการผ่าตัดลงไปในชั้นที่ลึกขึ้น กว่าการผ่าตัดตาสองชั้นแบบปกติ จะลงไปที่ชั้นกล้ามเนื้อตา เพื่อปรับระดับการยกขึ้นของเปลือกตา จึงไม่สามารถจะวางยาสลบคนไข้ได้ คนไข้จะต้องให้ความร่วมมือในการลืมตา เพื่อดูความเท่ากันของตาดำทั้งสองข้าง เป็นการผ่าตัดที่ต้องอาศัยความรู้ความชำนาญ และประสบการณ์ เป็นอย่างมาก